حەمدی، بە ناوی تەواوی ئەحمەد بەگی کوڕی فەتاح بەگی کوڕی ئیبراهیم بەگی کوڕی مەحموود بەگی ساحێبقڕان، یەکێکە لە شاعیرە گرنگەکانی کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەمی ئەدەبی کلاسیکی کوردی. ئەو ساڵی 1876 لە سلێمانی لەدایک بوو و ساڵی 1936 لە هەمان شار کۆچی دوایی کرد. حەمدی لە بنەماڵەی ناسراوی ساحێبقڕان بوو؛ مستەفا بەگی کوردی مامەزای بوو و سالم ئامۆزای باوکی بوو. لە منداڵییەوە حەزی بە شیعر و خوێندنەوە هەبوو و لە قوتابخانە و مزگەوتەکاندا خوێندوویەتی. یەکەم شیعری خۆی لە ساڵی 1892 نووسیوە. حەمدی لە قوتابخانەی ئەدەبی بابان کاریگەرییەکی دیاری هەبوو و بە شێوازی کلاسیکی و کێشی عەرووز شیعری نووسی. بابەتەکانی شیعرەکانی بریتین لە خۆشەویستی، ئایین، نیشتمانپەروەری، کوردایەتی، وەسف و ستایش. لە جەنگی جیهانیی یەکەمدا ماڵ و کتێبخانە گەورەکەی سووتێنرا و بەشێکی زۆر لە بەرهەم و دەستنووسەکانی لەناوچوون. دیوانی حەمدی لە بەرهەمە گرنگەکانی ئەوە. حەمدی لە 12ی تشرینی دووەمی 1936 لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد و لە گردی سەیوان بەخاک سپێردرا
Hemdî, bi navê tam Ehmed Beg, kurê Fetah Beg, kurê Îbrahîm Beg, kurê Mehmûd Begê Sahibqiran, yek ji helbestvanên girîng ên dawiya sedsala nozdeh û destpêka sedsala bîstem a edebiyata klasîk a Kurdî ye. Ew di sala 1876an de li Silêmaniyê ji dayik bû û di sala 1936an de li heman bajêr koça dawiyê kir. Hemdî ji malbata navdar a Sahibqiran bû; Mustefa Begê Kurdî mamê wî û Salim pismamê bavê wî bû. (Apple Podcasts)
Ji zarokatiyê ve eleqeya wî bi helbest û xwendinê hebû û li dibistan û mizgeftan xwendiye. Wî di sala 1892an de yekem helbesta xwe nivîsandiye. Hemdî di çarçoveya dibistana edebî ya Baban de cihê girîng heye û helbestên xwe bi şêwaza klasîk û pîvana erûzê nivîsandiye. Di helbestên wî de mijarên evîn, ol, welatparêzî, Kurdayetî, wesf û pesind tên dîtin. (kurdshop.net)
Di dema Şerê Cîhanê yê Yekem de mala wî û pirtûkxaneya wî ya mezin hatin şewitandin û beşeke mezin ji nivîs û destnivîsên wî winda bûn. Dîwana Hemdî yek ji berhemên girîng ên wî ye. Hemdî di 12ê Mijdara 1936an de li Silêmaniyê koça dawiyê kir û li Girê Seywanê hate veşartin. (Wikisource)
فەرهاد ئیچمو، شاعیر و ئەندازیارێکی ناسراوی کورد بوو و یەکێک لە شاعیرە کاریگەرەکانی شیعری نوێی کوردی لە ڕۆژاوای کوردستان دادەنرێت. ساڵی 1960 لە قامیشلۆ لەدایک بوو و خوێندنی سەرەتایی و ناوەندی و ئامادەیی لە هەمان شار تەواو کرد. دواتر لە زانکۆی حەڵەب لە بواری ئەندازیاری شارستانی خوێندوویەتی و ساڵی 1984 بڕوانامەکەی وەرگرتووە. فەرهاد لە تەمەنێکی گەنجیدا سەرنجی بۆ شیعر و مۆسیقا ڕاکێشرا و لە ساڵی 1978 یەکەم شیعری خۆی بە ناوی «ئەی زەمان» نووسی. لە ماوەی ژیانی ئەدەبیدا چەندین دیوانی شیعری بڵاوکردەوە، لەوانە «لەمیڵەی زۆزان»، «پشتی چی»، «ئەڤینا تە»، «پەلە سپی» و «لەندیک». هەروەها بەشێکی گرنگ لە شیعرەکانی بۆ منداڵان بوو. لە شیعرەکانی فەرهاددا خۆشەویستی، ئازادی، نیشتمان، ژیان، مرۆڤایەتی و هەستی کۆمەڵایەتی بە شێوەیەکی هەستیار دەردەکەون. ژمارەیەکی زۆر لە شیعرەکانی لەلایەن هونەرمەندانی کوردەوە کراونەتە گۆرانی. فەرهاد ئیچمو لە 8ی حوزەیرانی 2017 لە قامیشلۆ کۆچی دوایی کرد. (ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا)
Ferhadê Içmo helbestvan û endezyarekî navdar ê Kurd bû û yek ji helbestvanên girîng ên helbesta nûjen a Kurdî li Rojavayê Kurdistanê tê hesibandin. Ew di sala 1960an de li Qamişlo ji dayik bû û li heman bajarî xwendina xwe ya seretayî, navîn û lîseyê qedand. Paşê li Zanîngeha Helebê di warê endezyariya bajarî de xwend û di sala 1984an de bawernameya xwe wergirt. (Bernamegeh) Ferhad ji temenê ciwaniyê ve bi helbest û muzîkê re eleqedar bû. Di sala 1978an de yekem helbesta xwe bi navê «Ey Zeman» nivîsand. Di jiyana xwe ya edebî de çend dîwanên helbestan weşandin, di nav wan de «Lêmişta Zozan», «Piştî Çi», «Evîna Te», «Pelên Sipî» û «Landik» hene. Beşeke girîng ji helbestên wî jî ji bo zarokan hatine nivîsandin. (Bernamegeh)
Di helbestên Ferhad de mijarên evîn, azadî, welat, jiyan, mirovatî û hestên civakî bi awayekî hestyar tên pêşkêşkirin. Gelek helbestên wî ji aliyê hunermendên Kurd ve hatine awazkirin û bûne stran. Ferhadê Içmo di 8ê Hezîrana 2017an de li Qamişlo koça dawiyê kir. (ئاژانسی هەواڵدەریی کوردپا)
خادیم نازناوی شاعیری کلاسیکی کورد، حاجی میرزا عەبدوڵڵای کوڕی حاجی محەممەد کوڕی مەولود چاوڕەشی کۆیی بوو. ساڵی 1895 لە شاری کۆیە لەدایک بوو. لە تەمەنی شەش ساڵیدا دەستی بە خوێندنی ئایینی کرد و لە دوازدە ساڵیدا خوێندنی حوجرەیی تەواو کرد. پاشان بەردەوام کتێب و دیوانە شیعرییە کوردی و فارسییەکانی دەخوێندەوە و خۆی لە بواری ئەدەبدا پەروەردە کرد. خادیم لە 1920 کۆیەی جێهێشت و بۆ قەڵادزێ چوو، لەوێ بە پیشەی بەرگدروینی ژیانی بەڕێوە برد. لە ساڵی 1935 چووە زیارەتی مەککە و لەو کاتەوە بە ناوی حاجی میرزا عەبدوڵڵای کۆیی ناسرا. ساڵی 1946 لە سلێمانی نیشتەجێ بوو و دوکانەکەی لە شەقامی مەولەوی بووە کۆبوونەوەی شاعیر و ئەدیبەکانی شار. شیعری خادیم کاریگەریی نالی، سالم، مەحوی و حاجی قادری کۆیی لێ وەرگرتووە، بەڵام بە شێوازی تایبەتی خۆی گەشەی کرد. لە هۆنراوەکانی بابەتەکانی نیشتمان، کۆمەڵگە، خۆشەویستی و تەسەوف بە شێوەیەکی قووڵ دەبینرێن. دوای کۆچی دوایی، دوو بەرگی دیوانەکانی چاپ کراون. خادیم لە 5ی کانوونی دووەمی 1971 لە سلێمانی کۆچی دوایی کرد
Xadîm navê hunerî yê helbestvanê klasîk ê Kurd, Hacî Mîrza Ebdullahê kurê Hacî Mihemedê kurê Mewlûd Çawreşê Koyî, bû. Ew di sala 1895an de li bajarê Koyê ji dayik bû. Di temenê şeş saliyê de dest bi xwendina olî kir û di temenê diwanzdeh saliyê de xwendina hucreyê qedand. Paşê berdewam pirtûk û dîwanên helbestên Kurdî û Farisî xwend û di warê edebiyatê de xwe pêş xist. (Kurdipedia)
Di sala 1920an de Koyê hişt û çû Qeladizê. Li wir bi pîşeya cilkdûziyê jiyana xwe didomand. Di sala 1935an de çû Hecê û ji wê demê ve bi navê Hacî Mîrza Ebdullahê Koyî hate naskirin. Di sala 1946an de li Silêmaniyê bi cih bû û dikanê wî li Kolana Melewî bû cihê civîna helbestvan û nivîskarên bajarê. (Kurdipedia)
Helbestên Xadîm ji Nalî، Salim، Mehwî û Hacî Qadirê Koyî bandor wergirtine, lê ew di dawiyê de şêwaza xwe ya taybet pêk anî. Di helbestên wî de mijarên welat، civak، evîn û tesewufê bi awayekî kûr tên dîtin. Piştî mirina wî, du cildên Dîwana Xadîm hatine çapkirin. Xadîm di 5ê Çileya 1971an de li Silêmaniyê koça dawiyê kir. (Kurdipedia)
شوکری فەزڵی شاعیر، نووسەر و وەرگێڕێکی کوردی بوو، کە لە سەرەتای سەدەی بیستەمدا لە بواری ئەدەب و ڕۆشنبیریدا چالاک بوو. ساڵی 1882 لە بەغدا لەدایک بوو و ڕەچەڵەکی خێزانەکەی بۆ شاری سنە دەگەڕێتەوە. لە منداڵییەوە بۆ سلێمانی هێنرا و خوێندنی لەوێ بەردەوام کرد؛ لە قۆناغی خوێندندا هاوپۆلی شێخ مەحموودی حەفید بوو. شوکری فەزڵی بە کوردی، فارسی، عەرەبی و تورکی شیعری نووسیوە و لە وەرگێڕان و نووسینی وتارداش چالاک بوو. لە بەرهەمەکانی بابەتەکانی نیشتمان، خۆشەویستی، کۆمەڵگە و غەزەل زۆر دیارن. هەروەها لە شیعری هەجووشدا توانای تایبەتی هەبوو و بە وەڵامدانەوەی شیعری شاعیرانی هاوچەرخی خۆی ناسراوە.
شیعرەکانی شوکری فەزڵی یەکەمجار لە ساڵی 1925 بڵاوکرایەوە و دواتر کۆکراوە و چاپەوە. لە بەرهەمە ناسراوەکانی **«دیاری لاوان»**ە کە چاپی یەکەمی لە بەغدا لە 1934 بوو. شوکری فەزڵی لە 1926 کۆچی دوایی کرد
Şukrî Fezlî helbestvan, nivîskar û wergerêrekî Kurd bû ku di destpêka sedsala bîstemê de di warê edebiyat û ronakbîriyê de çalak bû. Ew di sala 1882an de li Bexdayê ji dayik bû û eslê malbata wî ji bajarê Seneyê bû. Di zarokatiya xwe de ew hat birin Silêmaniyê û li wir xwendina xwe berdewam kir. Di dema xwendinê de hevalê polê Şêx Mehmûdê Hifîd bû. (kurdcollect.com)
Şukrî Fezlî bi Kurdî, Farisî, Erebî û Tirkî helbest nivîsandiye û di warê werger û nivîsandina gotaran de jî çalak bû. Di berhemên wî de mijarên welatparêzî, evîn, civak û xezel cihê girîng digirin. Herwiha di helbesta hicwê de jêhatî bû û bi bersivên helbestî li hember hin helbestvanên serdema xwe jî hate naskirin. (CHANNEL8)
Helbestên Şukrî Fezlî cara yekem di sala 1925an de hatin weşandin û paşê hatin berhevkirin û çapkirin. Di nav berhemên wî de «Diyarî Lawan» jî heye ku cara yekem di sala 1934an de li Bexdayê hatiye çapkirin. Şukrî Fezlî di sala 1926an de koça dawiyê kir. (Wikisource)
